سالهاست که این جمله را از زبان استادان علوم ارتباطات می شنویم که: روابط عمومی ها و روزنامه نگاران همسایههای دیوار به دیوار یکدیگر هستند و باید آداب همسایگی را در حق همدیگر رعایت کنند؛ یعنی این دو شاخه از علم ارتباطات، باید چنان تعامل و ارتباط نزدیکی با هم داشته باشند که اگر یکی از آنها مدتی کم پیدا شد، آن یکی فورا"به سراغش رفته و احوالش را جویا شود.
یکی از زمینه هایی که این دو همسایه را به هم پیوند می دهد و باعث می شود که آنها مرتبا\"سراغ یکدیگر را بگیرند، موضوع \"خبر\"است. یکی از همسایهها(روابط عمومی)موظف است که از طریق منابع دست اول و معتبری که سراغ دارد، اخبار درجه یک و بااهمیتی را تولید کرده و در اختیار همسایه دیگر(روزنامه نگار-خبرنگار) بگذارد که او هم آنها را به شکل مناسب و شایستهای منتشر و منعکس کند. البته معمولا\"این توقع هم وجود دارد که اگر روابط عمومی خبری تولید نکرده، دستکم اسباب ارتباط گیری خبرنگار با منابع خبری مطمئن و معتبری را فراهم کند تا خود او به تولید خبر و گزارش بپردازد. ملاحظه می فرمایید که داستان خیلی پیچیده نیست و روابط عمومی و رسانه ها به خاطر اینکه یک سلسله اهداف مشترک داشته و خدمات متقابل ارائه می دهند، چاره ای جز همکاری با یکدیگر ندارند. بدون تردید روابط عمومی یک منبع خبری در دسترس، ارزان و مطمئن به لحاظ درستی و تازگی اطلاعات برای خبرنگاران است و در مقابل، خبرنگاران نیز از طریق رسانه هایشان، یک ظرفیت گسترده را پیش روی روابط عمومیها قرار می دهند تا ضمن انعکاس و انتشار خبرها، با افکار عمومی ارتباط برقرار کنند و در جریان بازخورد پیامهایشان نیز قرار گیرند.
اما در سالهای اخیر با گسترش فناوری های نوین ارتباطی و تحولات اساسی و مهمی که در حوزه اطلاعرسانی رخ داده، مناسبات این همسایهها کمی دستخوش دگرگونی شده است. پس از راه اندازی سایتهای خبری در بیشتر وزارتخانهها و سازمانها، بیشتر مدیران روابط عمومیها و کارشناسان ارتباط با رسانهها، تمایل دارند که پس از برگزاری نشستهای خبری و مصاحبههای مطبوعاتی، خبرنگاران حاضر یا غایب در این برنامه ها، از اخبار \"کنترل شده و مطمئن\"سایت آنها استفاده کنند. در حالیکه به نظر میرسد بیشتر خبرنگاران روزنامهها نیز چندان تمایلی به این موضوع نداشته و ترجیح می دهند که حتی با وجود حضور یافتن در برنامههای خبری روابط عمومیها، از خبر تهیه شده توسط خبرگزاریها استفاده کنند!
یک سوی دیگر این ماجرا، فعالیت واحدهای روابط عمومی در ارسال اخبار رسمی وزارتخانهها و سازمانها برای رسانه هاست که از وظایف روزمره و شناخته شده آنها به شمار می رود و تعداد اخبار منتشر شده از روابط عمومی در روزنامهها و سایتها، یک شاخص ارزیابی روابط عمومیهاست. شاید بتوان یکی از نتایج این موضوع را، عادت کردن خبرنگاران به اخبار – معمولا\"کم ارزش و شهرت محور- روابط عمومیها و کاهش تکاپوی آنان برای تهیه و تولید خبرها و گزارشهای مخاطبپسند و واقعا\"ارزشمند دانست که روز به روز در حال افزایش است.
البته در ریشهیابی علتهای این موضوع، نمی توان صرفا\"روابط عمومی ها یا روزنامه نگاران را به عنوان مقصر معرفی کرد. موارد دیگری هم مانند: انتشار روزنامه های متعدد بدون در اختیار داشتن خبرنگاران آموزش دیده و خبره، ضعف در آموزشهای دانشگاهی روابط عمومی، روزنامه نگاری و خبرنگاری، نبود خبرنگاران متخصص در واحدهای روابط عمومی برای تولید اخبار دارای ارزش خبری، آشنا نبودن مدیران ارشد سازمانها با کارکردهای واقعی \"خبر\"در روابط عمومی و تمایل بیشتر آنان به استفاده تبلیغاتی و تشریفاتی از این مقوله، در این اتفاق نقش دارند.
از جمله راهکارهایی که در این زمینه قابل ذکر است، می توان به تقویت آموزشهای علمی در سطوح دانشگاهی و حرفه ای برای همسایهها-روابط عمومی ها و روزنامه نگاران- و آشناکردن مدیران ارشد سازمان ها با کارکردها و وظایف علمی و واقعی روابط عمومی و رسانه اشاره کرد.
ابراهیم عبدالله زاده(کارشناس ارشد علوم ارتباطات و دبیر خبر شبکه خبری آب ایران)