مقدمه
امروزه فناوری اطلاعات بطور فزاینده و به صورت تصاعدي در حال رشد است.به تناسب اين رشد، فناوری اطلاعات انتظارات افراد را در مورد خدمات، محصولات ،نحوه و کیفیت ارایهرا بطور روزافزون تغییر داده است و دولتها خود را در مقابل این انتظارات و نیازها مسئول میدانند.همچنين گسترش فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) این امید را در دل دولتمردان به وجود آورده که دولتها را میتوانند متحولشوند و میتوان مشارکت بیشتر مردم و فعالان اقتصادی را در امور سیاسی و اقتصادی و سایر شئونات جامعه فراهم کرد. این رویکرد تحت عنوان دولت الکترونیک و به انگیزه ارایه خدمات دولتی به صورت سریع، راحت و موثر ابتدا با توسعه و پیشرفت وسایل ارتباطی از قبیل تلفن بیسیم، مودم و نمابر پا به عرصه وجود گذاشت و ظهور فناوری اینترنت جان تازهیی به آن بخشید. از اين رو البته دولتها نیز حرکت شتابانی برای ارایه خدمات خود به صورت (online) در فرآیندهای کاری و ایجاد تعامل بیشتر با شهروندان آغاز کردهاند و مردم از دولتها میخواهند که در اموراتشان در صف ها معطل نشوند و خدمات را با کیفیت بالاتر و ارزانتر و سريع تر بدست آورندتابتوانند بطور مستقیم از اطلاعات، تسهیلات و خدمات دولتی بهرهمند شوند.
دولت الکترونیک چیست؟
دولت الكترونیك استفاده از فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی به منظور ارائه خدمات دولتی، به صورت بهنگام و مستقیم به شهروندان، در ۲۴ ساعته شبانه روز و ۷ روز هفته است. دولت الكترونیك به افراد تسهیلات لازم جهت دسترسی مناسب به اطلاعات و خدمات دولتی و فرصتهای گستردهتر برای مشاركت در فرایندها را ارائه مینماید.
دولت الکترونیک شیوهیی برای دولتها به منظور استفاده از فناوری جدید است که به افراد تسهیلات لازم برای دسترسی مناسب به اطلاعات و خدمات دولتی، اصلاح کیفیت خدمات و ارایه فرصتهای گستردهتر برای مشارکت اختصاصی، اجتماعی و سیاسی مردم را فراهم میکند.
و به طور كلي دولت الکترونیک یعنی اینکه مردم مجبور نیستند برای دریافت اطلاعات مورد نیاز یا استفاده از خدمات دولتی مانند پرداخت مالیات و عوارض، تجدید گواهینامه، گرفتن مجوزهای مختلف، پر کردن فرمهای الکترونیک برای مقاصد مختلف، بازدید از موزهها و کتابخانههای مجازی، تعامل با نهادهای مختلف دولتی و تجاری و اجتماعی، پرداخت صورتحسابهای آب، برق و تلفن مراجعه حضوری به ادارات مختلف داشته باشند.
فقط کافی است در هر ساعت شبانهروز از منزل، محل کار یا کیوسکهای اطلاعات عمومی به آدرس اینترنتی سازمان مورد نظر مراجعه و فرم درخواست خود را تکمیل کرده و با فشاردادن یک دکمه اطلاعات را ارسال و منتظر نتیجه باشند. این کار ممکن است چند دقیقه به طول انجامد، ولی با صرف این چند دقیقه کار چند روز و چند هفته را جلو میاندازند. ضمن اینکه علاوه بر صرفهجویی در وقت و هزینه، تردد نکردن در خیابانهای پرترافیک، پاکیزگی بیشتر محیط زیست نیز را به دنبال دارد.
اهداف، ضرورتها و مزايا
همانگونه كه از تعريف دولت الكترونيك برميآيد، هدف از ايجاد چنين دولتي بهرهگيري از فناوري جديد به منظور ارائه خدمات بهتر به شهروندان و نيز بازسازي دروني دولت است. متأسفانه در برخي از كشورها و سازمانها تصور ميشود كه دولت الكترونيك صرفاً با قرار دادن يك رايانه روي ميز هر كارمند تحقق مييابد و يا در مواردي اتوماسيون اداري با دولت جابهجا ميشود. در حالي كه دولت الكترونيك اهداف گستردهتري را دنبال ميكند و در جستجو راهي براي ايجاد تحول بنيادين در ساز و كار انجام امور در دولت و تغيير رابطه حكومتها با شهروندان و ساير اجزاي جامعه مدني است.
يكي از ممهمترين فرصتهايي كه فناوريهاي ارتباطي و اطلاعاتي پيش روي ما قرار ميدهند، امكان استفاده از اين فناوري براي مهندسي مجدد معماري دولت و قابل دسترستر، كارآمدتر و پاسخگوتر ساختن آن است. استفاده از اين نوآوريها در فرايند اداره امور جامعه موجب پديدار شدن واقعيتي به نام دولت الكترونيك شده است. به عبارتي براي حكومت بر جامعه اطلاعاتي و مديريت آن نياز به خلق دولت الكترونيك است و نميتوان با ساختار و فرايندهاي سنتي جامعه اطلاعاتي را به خوبي مديريت كرد.
امروزه عوامل مختلفي دست در دست يكديگر دادهاند تا دولتها را وادار به تجربه شكل جديدي از اداره جامعه بكند. انتظارات افراد در مورد خدمات و محصولات و نيز نحوه و كيفيت ارائه آن به طور روزافزون در حال تغيير است و دولت نيز بايد پاسخگوي اين نيازها و انتظارات باشد.
انان خواهان اين هستند كه ساعت كار موسسات دولتي افزايش يابد و هر زمان كه خواستند بتوانند كارهاي خود را انجام دهند، در صفها معطل نشوند، خدمات با كيفيتتري دريافت كنند، خدمات و محصولات ارزانتري به دستشان برسد و مواردي از اين دست كه پاسخگوترين شكل دولت براي انتظارات در حال حاضر دولت الكترونيك است. دولتها همچنين براي جذب سرمايه، كارگران ماهر، گردشگران و ساير موارد با يكديگر در رقابت هستند. بدين منظور به امكانات جديدي نياز دارند كه دولت الكترونيك اين امكانات را فراهم ميكند. به طور خلاصه، رشد فناوري هاي جديد، تغيير انتظارات شهروندان و بنگاههاي اقتصادي و سرمايهگذاري بنگاههاي اقتصادي در بخش فناوري اطلاعات از جمله مهمترين عواملي است كه ضرورت برپايي دولت الكترونيك را تشكيل ميدهد. دولت الكترونيك براي كيفيت خدمات رساني به شهروندان، فرصتهاي خوب زيادي را ايجاد ميكند. شهروندان قادرند به جاي چند روز يا چند هفته ظرف چند ساعت يا چند دقيقه اطلاعات يا خدمات موردنظر خود را دريافت كنند. شهروندان شركتها و سازمانهاي وابسته به دولت ميتوانند بدون استخدام وكلاي دادگستري و حسابداران گزارشهاي خواسته شده را دريافت كنند. كارمندان دولت ميتوانند به سادگي و به صورت كارآمد مانند كاركنان دنياي تجارت، امور خود را انجام دهند. يك استراتژي موثر در زمينه استقرار دولت الكترونيك بهبودهاي قابل ملاحظهاي از قبيل موارد ذيل در دولت منجر خواهد شد؛
1- تسهيل خدمت رساني به شهروندان
2-حذف ردههايي از مديريت دولتي (كوچك سازي اندازه دولت)
3-تسهيل اخذ اطلاعات و خدمات توسط شهروندان و شركتها و همچنين سازمانهاي وابسته به دولت
4-تسهيل فرايندهاي كاري سازمانها و كاهش هزينهها از طريق ادغام و حذف سيستمهاي اضافي و موازي.
نمادهاي مورد استفاده در دولت الكترونيك
نمادهاي دولت الكترونيك نشان دهندة اين است كه يك دولت الكترونيك ميتواند بخشها و افراد را با يكديگر مرتبط سازد.
1-Government 2 Citizen (G2C) (تعامل ميان دولت و شهروندان):
مهمترين و گستردهترين نوع كاربرد دولت الكترونيك، رابطه دولت با شهروندان و بالعكس است. اين رابطه شامل اخذ اطلاعات از سوي شهروندان از سازمانهاي دولتي و ارائه خدماتي از سوي دولت به شهروندان به شيوه الكترونيك است.
2-( Government 2 Gavernment (G2G (تعامل ميان سازمانهاي دولتي):
در اين نوع رابطه، سازمانهايي كه در زمينههاي مختلف بر اطلاعات نياز دارند، ميتوانند از طريق شبكههاي موجود به اين اطلاعات دسترسي يافته و خدمات خود را سريعتر به شهروندان ارائه كنند.
3-( Government 2 Business (G2B (تعامل ميان سازمانهاي دولتي و بخش خصوصي):
اين نوع رابطه، اولين رابطهاي بود كه توسعه پيدا كرد كه در اين راستا پرداخت ماليات، اخذ آمار و اطلاعات، ارائه تسهيلات و نحوه اخذ مجوزهاي مختلف محتواي اين نوع تعامل را شكل ميدهد.
4- (Government 2 Employes (G2E (تعامل ميان دولت و كارمندان دولت):
اطلاعات پرسنلي كاركنان، دريافت خدمات پرسنلي و ساير اطلاعات قابل مبادله ميان سازمانهاي دولتي و كاركنان دولت در اين چارچوب قرار ميگيرند. اين چهار نوع كاربرد، ستونهاي اصلي دولت الكترونيك تلقي ميشود و در واقع اين ارتباطات است كه روح دولت الكترونيك را تشكيل ميدهد.
استراتژي استقرار دولت الكترونيك
اولين گام در تدوين استراتژي دولت الكترونيك تعريف آن است. بدين معنا كه سياستگذاران بايد بدانند كه دقيقاً در پي دست يافتن به چه چيزي هستند. دولت الكترونيك ظرفيتهاي بالايي براي ايجاد ارتباطات الكترونيك بين دولت و شهروندان، دولت، بخش خصوصي و اجزاي مختلف درون دولت است. هر حكومتي با توجه به شرايط خاص خود ميتواند در هنگام تدوين استراتژي دولت الكترونيك موردنظر قلمرو نفوذ و گسترش اين پديده بايد تعريف شود. پس از اين مرحله بايد نسبت به تدوين استراتژي اقدام شود. اين استراتژي از اين لحاظ حائز اهميت است كه برنامههاي عملي مهندسي مجدد فرايندها و رويهها را به گونهاي كه در راستاي دولت الكترونيك و حمايت كننده آن، باشد، هدايت كرده و همچنين گامهاي اوليه حركت را تعيين ميسازد. اين استراتژي بايد دربرگيرنده مراحل ذيل باشد:
الف - تعريف ساختار دولت الكترونيك و اجزا و عناصر كليدي آن.
ب - تعيين مخاطبان و كاربران دولت الكترونيك
ج - ترسيم چشماندازي كه با سادگي قابل درك باشد و دربرگيرنده نتايج مورد انتظار از دولت الكترونيك
د – تعيين اهداف عملياتي كه قابل سنجش و قابل اندازهگيري باشند.
و- تعيين خط مشيهاي لازم به منظور حمايت از تحقق مطلوب دولت الكترونيك
ه- تعريف شيوهاي كه ميزان آمادگي سازماني براي استقرار دولت الكترونيك را تعيين كند.
ي- تعريف فرايند و مراحل استقرار دولت الكترونيك
فرايند استقرار دولت الكترونيك
به منظور تحقق دولت الكترونيك مدلهاي مختلفي پيشنهاد شده است، به عنوان نمونه مؤسسه گارنتز كه يك شركت مشاوره بينالمللي است، مدلي چهار مرحلهاي را معرفي كرده است. در اين مدل دولت الكترونيك از آغاز تا پايان چهار مرحله را پشت سر خواهد گذارد.
مرحله اول: در اين مرحله اطلاعات عمومي درباره معرفي خدماتي كه سازمانهاي دولتي ارائه ميكند، بر روي اينترنت به مردم ارائه ميشود. اين اطلاعات غالباً به صورت جزوات الكترونيك ارائه ميشود. در اين مرحله در دسترس بودن فرايندهاي حكومتي و نيز تشريح و شفاف سازي نحوه انجام امور براي مردم ارزش تلقي ميشود. سازمانهاي دولتي نيز ميتوانند اطلاعات آماري خود را از طريق ابزارهاي الكترونيكي با يكديگر مبادله كنند.
مرحله دوم: در اين مرحله تعامل ميان دولت و شهروندان قدري توسعه و مردم ميتوانند پرسشهايي را از طريق پست الكترونيكي مطرح سازند و فرمهاي موردنظر را به منظور دريافت خدمات دولتي از طريق اينترنت دريافت كنند. اين امر به صرفهجويي در زمان و هزينه شهروندان منجر ميشود. در اين مرحله مردم فقط در ساعات اداري ميتوانند به دريافت خدمات الكترونيك بپردازند. به علاوه در اين مقطع سازمانهاي دولتي از طريق ايجاد شبكههاي محلي به مبادله اطلاعات ميپردازند.
مرحله سوم: در اين مرحله فناوري مورد استفاده پيچيدهتر شده و ارزشهاي موردنظر مردم نيز افزايش مييابد. بدون اينكه نيازي به مراجعه مردم به ادارات باشد، آنها ميتوانند خدمات خود را از طريق شبكههاي الكترونيك دريافت كنند. تمديد گواهينامه، پرداخت ماليات، اخذ گذرنامه و امثال اين خدمات در اين مرحله بدون حضور شهروندان به دفاتر مربوطه انجام ميشود. اين مرحله به لحاظ مسائل امنيتي از پيچيدگي بيشتري برخوردار است و وجود امضاهاي الكترونيك براي ارائه خدمات ضروري خواهد بود. براي گذر از اين مرحله سازمانهاي دولتي به قوانين و مقررات جديدي براي ارائه خدمات بدون كاغذ به شهروندان نيازمندند.
مرحله چهارم: در اين مرحله زماني تحقق مييابد كه كليه سيستمهاي اطلاعاتي يكپارچه شوند و شهروندان با مراجعه به يك پايگاه واحد بتوانند كليه خدمات موردنظر را دريافت كنند. رسيدن به اين مرحله مستلزم ايجاد تغيير اساسي در فرهنگ، فرايندها و ساختار سازمانهاي دولتي است. در اين مرحله صرفهجوييهاي قابل ملاحظهاي در هزينههاي ارائه خدمات صورت ميگيرد و رضايت شهروندان به حداكثر خود ميرسد.
همچنين سازمان ملل برای ارزیابی پیشرفت كشورها در برپایی دولت الكترونیك پنج مرحله زیر را شناسایی نموده كه به قرار زير است:
۱) مرحله نوظهور
طی این مرحله تعدادی وبسایت ساده و مستقل از هم توسط دستگاههای دولتی ایجاد میشود كه بر روی آنها اطلاعاتی محدود و پایهای گذاشته میشود.
۲) مرحله تکاملیافته
در این مرحله بر تعداد سایتهای دولتی افزوده میشود. در این مرحله اطلاعات غنیتر و پویا هستند و تغییرات با تواتر بیشتری درسایتها اعمال میشوند.
۳) مرحله تعاملی
در این مرحله كاربران از فرمهای الكترونیكی استفاده میكنند و از طریق اینترنت با مقامات دولتی برای انجام كارهای خود تماس برقرار كرده و درخواستها و قرار ملاقاتهای خود را به صورت online تنظیم مینمایند.
۴) مرحله تراكنش
طی این مرحله كاربران میتوانند پرداخت هزینه خدمات و یا انجام تبادلات مالی را از طریق شبكه و به صورت امن انجام دهند.
۵) مرحله یكپارچه
طی این مرحله كلیه فعالیتهای دولتی به صورت یكپارچه بر روی شبكه اینترنت ارائه خواهد شد.
دولت الكترونيك مستلزم روابط عمومي الكترونيك
با توجه به مطالب ارائه شده چنین به نظر می رسد كه روابط عمومی الكترونيك از ضرورت های اجتناب ناپذیر دولت الكترونیك است و روابط عمومی است كه می تواند و باید زمینه های لازم و بستر سازی مناسب را برای تحقق دولت الكترونیك فراهم نماید چرا كه هر گونه بیتوجهی نسبت به تربیت شهروند الكترونیك ، باعث خواهد شد انرژی و هزینههای مربوط به ایجاد دولت الكترونیك هدر رفته و آن را با شكست مواجه كند.
با این همه روشن است كه نیاز به توسعه ی آموزش و تربیت شهروند الكترونیكی به اندازه ی ایجاد زیرساختهای ارتباطی برای توسعه IT در كشور از اهمیت برخوردار است و اهمیت بخشی به روابط عمومی الكترونيك از سوی دولتمردان و سیاست گزاران عرصه ی روابط عمومی می تواند این شرایط را تسهیل نماید.
● چرا روابط عمومی الكترونیك؟
باید پذیرفت كه در شرایط كنونی جامعه توسعهی روابط عمومی الكترونیك نه تنها یك ضرورت بلكه یك اجبارغیر قابل انكار است كه خواسته یا ناخواسته باید به سوی آن برویم.
روابط عمومیها به دلایل مختلف باید گام به گام و در عین حال با سرعتی قابل قبول، روشهای سنتی را كنار گذاشته و با استفاده از ابزار روابط عمومی الكترونیك وظایفشان را انجام دهند و یا تلفیقی از روابط عمومی سنتی و الكترونیك را بكار بندند؛ چرا كه مخاطب امروز با مخاطب دیروز متفاوت است. مخاطب امروزی خود، به دنبال اطلاعات رفته و منتظردریافت اطلاعات از دیگران نیست. بنابراین روابط عمومیها باید بتوانند با استفاده از شیوههای نوین، اطلاعات لازم مخاطب را در سریعترین زمان ممكن در اختیار وی قرار دهند.
حجم وسیع اطلاعات و دادههای گسترده كه هر روزه بر حجم آنها هم افزوده می شود یكی دیگر از الزامات حركت به سمت روابط عمومی الكترونیك است ، چرا كه روشهای سنتی قادر به دستهبندی و ایجاد امكان دسترسی به حجم بالای دادههای سازمانهای اجتماعی، اقتصادی فرهنگی و خدماتی نیستند و تنها روابط عمومی الكترونیك میتواند با استفاده از فن آوری های نوین این علم، این مشكل را مرتفع كند.
عصر ارتباطات و اطلاعات، شرایط بینالمللی و بهرهگیری از كامپیوتر و اینترنت درمعادلات بینالمللی، یكی دیگر از ضرورتهای اجتناب ناپذیر پرداختن به روابط عمومی الكترونیك است به طوری كه دیگر نمیشود اطلاعات دنیا را از طریق اینترنت دریافت كرد و با روش های سنتی و معمول به آنها پاسخ داد. در چنین شرایطی تنها از طریق روابط عمومی الكترونیك، تعامل با كشورهای دنیا را می توان توسعه داد و به آن عمق بخشید.
روابط عمومی الكترونیك سازمان را از قید و بند محدودیتهای زمانی و مكانی رها ساخته و به توسعه ی روابط عمومی و در نهایت به توسعه ی كشور كمك خواهد كرد.
البته نباید از نظر دور داشته باشیم كه بحث آموزش در روابط عمومی آن هم در چنین شرایطی از اهمیت ویژه ای برخوردار است و برگزاری دوره های آموزشی كوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت با توجه به شرایط امروزی علم روابط عمومی و همایش های علمی منطقه ای، ملی و بین المللی با استفاده از حضور اساتید مجرب و موفق در این عرصه می تواند شرایط مساعد تری را برای پذیرش این تغییر و ایجاد انگیزه های بیشتر در وجود مدیران و دست اندر كاران و متولیان روابط عمومی در كشور ایجاد نماید؛ هرچند در این حوزه مانند سایر حوزه ها در بهره گیری از تكنولوژی های روز دنیا با تأخیری قابل تأمل نسبت به كشورهای توسعه یافته مواجه هستیم و باید در این مسیر با سرعت بیشتری گام برداریم، كه اقدامات صورت گرفته در این عرصه مانند برگزاری همایش های بین المللی، سايت ها، وبلاگ ها و پایگاه های تخصصی روابط عمومی را می توان برای شروع حركت به سمت روابط عمومی الكترونیك؛ خوب و مفید ارزیابی كرد.
نتيجه گيري
دولت الکترونیک مستلزم پیش زمینه و تمهیداتي استكه داشتن فناوریهای پیشرفته اطلاعاتی و ارتباطی اساس آن بشمار مي رود. هرکشوری که بخواهد سهم قابل توجهی از اقتصاد جهانی را داشته باشد، باید بتواند خود را مجهز به یک زیرساخت مخابراتی پیشرفته کرده و از حداکثر فناوریها استفاده کند. فناوری مخابراتی در قالب سیستمهای سوییچینگ، ماهواره، فیبر نوری و مایکروویو به عنوان زیرساخت شبکههای ارتباطی و اطلاعاتی عمل میکنند.تحقق و توسعه دولت الكترونیك مي تواندحكومتداری خوبي بهمراه داشته و رسالت خود را به نحو احسن به انجام رساند.دولت الكترونیك شیوهای برای حصول اطمینان از اینكه همه شهروندان به گونهای یكسان از فرصت مشاركت در تصمیماتی برخوردارند كه به نوعی بر وضعیت و كیفیت زندگی آنها تاثیر می گذارد. این شكل جدید ازحكومتداری، شهروندان را از مصرف كنندگان منفعل خدمات دولتی به بازیگران فعال تبدیل میكند كه میتوانند در باره نوع خدماتی كه به آن نیاز دارند اظهارنظر كنند.همچنين دولت الكترونیك با به كارگیری فناوریهای جدید ارتباطی و اطلاعاتی به بهبود فرآیندهای ارائه خدمات در بخش عمومی، تسریع ارائه خدمات به شهروندان، پاسخگوترشدن ماموران دولتی، شفاف شدن اطلاعات، كاهش فاصله میان مردم و دولتمردان، مشاركت اثربخش تر شهروندان و اعضای جامعه مدنی در فرآیند تصمیم گیری عمومی، گسترش عدالت اجتماعی از طریق فرصتهای برابر افراد برای دسترسی به اطلاعات و.... كمك شایانی میكند و حكومتها چنانچه بخواهند در مسیر تحقق حكومتداری ايده آل حركت كنند باید به ابزار نیرومندی همچون دولت الكترونیك مسلح باشند.
دولت الکترونیک میتواند به حکومتها در بهبود ارتباطات و تامین رضایت مردم، همچون ایجاد ارتباط دو طرفه بین مردم و مسئولان از راههای مختلف را میسر میسازد. اطلاعرسانی و آگاه کردن مردم از مصوبات، مقررات و مجموعه وظایف و اختیارات دولت و نیز مشارکت آنان در تقسیمسازی از طریق نظرسنجی الکترونیکی و ایجاد صندوق شکایات از طریق پست الکترونیکی، پاسخگویی سریع به خواستهها و شکایات مردم، شیوههایی است که دامنه ارتباطات مردمی را بیش از پیش گسترده و بهینه میکندو عرضه خدمات عمومی به صورت الکترونیک، مانند پرداخت هزینههای آب، برق، تلفن، قبض جریمه، رزرو بلیت و صدور گذرنامه مزایایی از جمله صرفهجویی در وقت و نیروی انسانی، کاهش ترددهای درون شهری و بین شهری و کاهش بار ترافیک دارد و این امور میتواند در روش زندگی مردم و تامین رفاه و رضایت آنان تاثیر بسزایی داشته باشد.كه در نهايت مي تواند موجبات توسعه و رشد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی را در كشور فراهم سازد متمرکز شدن فعالیتهای دولتی در امور اقتصادی، شفاف بودن ضوابط و مقررات،كه خویشاوندسالاری و زدوبندها و رانتجویی را تا حد قابل توجهي از ميان مي برد.
شايان به ذكر است تحقق و توسعه دولت الكترونيك مستلزم روابط عمومي الكترونيك است تا بتواندمسئو ليت هاي اطلاع رساني را به عهده بگيرد و در زمينه هاي مختلف توسط روش هاي نوين با هزينه هاي كم ودر عين حال كارآمدنقش ايفا كند .همچنين آمادگي الكترونيكي در سازمان ها و تبع آن در جامعه ،در اين مقوله امري مهم تلقي مي شود.از ديگر عواملي كه مي توان به آن اشاره كرد اينكه در برخي جوامع پیشرفته كمبودی از لحاظ منابع تكنولوژیك احساس نمیشود؛ اما كمبود نیروی انسانی متخصص چه از لحاظ فنی و چه از نظر مدیریتی یك مشكل عمده در راه سرعت بخشیدن به روند تغیر به دولت الكترونیك به شمار میرود. از طرفی به دلیل نو و بدیع بودن این موضوع در واقع میتوان گفت كه هیچ نیروی مدیریتی با تجربهای، برای پیادهسازی دولت الكترونیك در سطح جامعه وجود ندارد.براي اين مهم و وضعیت مطلوب در گروپیاده سازی دولت الكترونیك لازم است یك موج جدید از افراد تحصیلكرده در فناوری اطلاعات و مدیریت وارد دولت مركزی شوندو از طرفی هم دولت تا حد امكان به وسیله آموزش و حقوق بیشتر به جذب افراد شایسته از بین كاركنان فعلی دولت اقدام كند.همچنين راه رسیدن به وضعیت مطلوب را گرچه استخدام مدیرانی كه تواناییهای گستردهای در فناوری اطلاعات دارند، یك اقدام اساسی و اصولی محسوب میشود؛ اما آموزش مدیران قدیمی و استفاده از آنهاهم این مزیت را دارد كه این افراد میتوانند درهزینهها صرفهجویی كرده و اعتبارات مازاد را برای بهبود كیفیت زیرساختهای تكنولوژیك دولت الكترونیك به كار گیرند.